Helgers Advocaten

Wat kunt u doen tegen trage besluitvorming door de overheid?

Als burger of bedrijf kunt u op verschillende momenten in aanraking komen met traag handelen door de overheid. Bijvoorbeeld als u een aanvraag voor een vergunning indient of bezwaar hebt gemaakt tegen een besluit waar u het niet mee eens bent. Het bestuursorgaan zal dan een beslissing moeten nemen, maar meer dan eens gebeurt dat niet binnen de daarvoor geldende termijn. In deze blog leg ik in korte stappen uit wat u dan kunt doen om het bestuursorgaan te prikkelen alsnog een besluit te nemen.

Welke beslistermijn geldt?

Als u een aanvraag bij een bestuursorgaan hebt ingediend, geldt dat het bestuursorgaan verplicht is om tijdig te beslissen op een aanvraag. Binnen welke termijn een beslissing moet zijn genomen, is afhankelijk van de aanvraag en de toepasselijke regelgeving. De beslistermijn vangt doorgaans aan na de dag van ontvangst van de aanvraag.

Voor een groot aantal aanvragen wordt specifiek in de wet bepaald binnen welke termijn het bestuursorgaan een beslissing moet hebben genomen. Er is dan sprake van een wettelijke beslistermijn. Aan de hand van de wet kan dan worden nagegaan wanneer een besluit moet zijn genomen. Bijvoorbeeld: u vraagt een reguliere omgevingsvergunning aan. In artikel 3.9 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht staat vermeld dat op dit soort aanvragen binnen 8 weken na de datum van ontvangst beslist moet worden. Nog een voorbeeld: u wilt in aanmerking komen voor Nederlanderschap. Op naturalisatieverzoeken moet op grond van artikel 9 van de Rijkswet op het Nederlanderschap binnen één jaar worden beslist.

Niet voor alle soorten aanvragen geldt dat de wetgever specifiek in de wet een beslistermijn heeft vastgelegd. Als zo’n wettelijke beslistermijn ontbreekt, dan geldt als uitgangspunt dat het bestuursorgaan binnen een redelijke termijn moet beslissen op de aanvraag. In beginsel geldt dan een termijn van 8 weken, zo volgt uit artikel 4:13, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht).

Voor het nemen van beslissingen op bezwaarschriften gelden weer andere regels. Uit de wet volgt dat het bestuursorgaan in beginsel binnen 6 weken op het bezwaarschrift moet hebben beslist, of binnen 12 weken in het geval een adviescommissie is ingesteld. Deze termijn vangt aan vanaf de dag na die waarop de termijn voor het indienen van het bezwaarschrift is verstreken. Bijvoorbeeld: u dient op 1 juli bezwaar in, maar u kon tot en met 3 juli in bezwaar gaan. De beslistermijn vangt in dat geval op 4 juli aan.

Soms voorziet het bestuursorgaan op voorhand al dat het niet mogelijk is om binnen de geldende termijn een beslissing te nemen op de aanvraag of op het bezwaarschrift. In bepaalde gevallen kan het bestuursorgaan dan gebruik maken van de mogelijkheid om de termijn te verdagen of te verlengen. Als het bestuursorgaan terecht van die gelegenheid gebruik maakt, verschuift uiteraard ook het uiterlijke beslismoment.

Een tijdige beslissing blijft uit, en nu?

Het is belangrijk om na te gaan welke beslistermijn geldt, omdat eventuele vervolgstappen pas aan de orde zijn in het geval het bestuursorgaan niet tijdig heeft beslist. Wanneer de wettelijke of redelijke beslistermijn is verstreken, kan het bestuursorgaan in gebreke worden gesteld. Ook bij de afwikkeling van bezwaarschriften geldt dat de termijn om op het bezwaarschrift te beslissen moet zijn verstreken, voordat het bestuursorgaan in gebreke kan worden gesteld. Het is dus niet mogelijk om het bestuursorgaan al bij voorbaat in gebreke te stellen, bijvoorbeeld omdat u verwacht dat er niet tijdig een beslissing genomen zal worden. De beslistermijn moet eerst daadwerkelijk verstreken zijn.

Stel het bestuursorgaan in gebreke

U hebt gecontroleerd welke beslistermijn geldt en u hebt vastgesteld dat het bestuursorgaan die beslistermijn niet in acht genomen heeft. Als verder ook geen sprake is van een rechtsgeldige verlenging of verdaging van de beslistermijn, dan kunt u het bestuursorgaan in gebreke stellen. De ingebrekestelling is bedoeld als herinnering en biedt het bestuursorgaan de gelegenheid om alsnog binnen twee weken een beslissing te nemen. Deze termijn van twee weken volgt uit de wet (artikel 4:17, derde lid, van de Algemene wet bestuursrecht) en vangt aan op de dag na ontvangst van de ingebrekestelling door het bestuursorgaan. Zorg er daarom voor dat u kunt aantonen wanneer u het bestuursorgaan in gebreke hebt gesteld en op welke dag de ingebrekestelling ontvangen is, bijvoorbeeld door de ingebrekestelling per aangetekende post te versturen of af te geven (met datumstempel van ontvangst).

Aan de ingebrekestelling worden zelf niet heel veel eisen gesteld, behalve dan dat dit schriftelijk dient te gebeuren. Een telefonische mededeling aan het bestuursorgaan dat de beslistermijn verstreken is, geldt daarom niet als ingebrekestelling. Geef in de ingebrekestelling daarentegen wel duidelijk aan dat u geconstateerd hebt dat de beslistermijn verstreken is, dat u het bestuursorgaan daarom in gebreke stelt en dat zij een dwangsom verbeuren als er niet alsnog binnen twee weken een beslissing volgt. Het enkele toesturen van een “herinnering” is namelijk niet voldoende, zo oordeelde de hoogste bestuursrechter in een uitspraak van 5 december 2012 (ECLI:NL:RVS:2012:BY5083).

De volgende zinsnede zou u bijvoorbeeld kunnen gebruiken in uw ingebrekestelling: “Ik heb geconstateerd dat de termijn voor het nemen van een beslissing op mijn aanvraag is verstreken. Hierbij stel ik u dan ook in gebreke. Indien u niet alsnog binnen twee weken een beslissing op mijn aanvraag neemt, verbeurt u een dwangsom voor iedere dag dat u verder in gebreke blijft met het nemen van een beslissing.

Ook na de ingebrekestelling blijft een beslissing uit

U hebt het bestuursorgaan op goede gronden en op juiste wijze in gebreke gesteld. Na afloop van de termijn van twee weken na de ingebrekestelling hebt u nog steeds geen besluit gekregen van het bestuursorgaan. U maakt dan aanspraak op een dwangsom en u kunt in beroep gaan bij de rechtbank.

Uit de wet volgt dat het bestuursorgaan een dwangsom verschuldigd is als ook twee weken na de ontvangst van de ingebrekestelling geen besluit genomen wordt. Hiervoor is geen bijzondere actie meer vereist. Er zijn wel uitzonderingen, bijvoorbeeld wanneer de ingebrekestelling onredelijk laat is ingediend of de aanvraag of het bezwaarschrift kennelijk ongegrond is.

Met ingang van 1 januari 2019 bedraagt de dwangsom de eerste veertien dagen EUR 23,00 per dag. De daaropvolgende veertien dagen is het bestuursorgaan EUR 35,00 per dag aan de dwangsom verschuldigd. Hierna is het bestuursorgaan nog maximaal veertien dagen een bedrag van EUR 45,00 aan dwangsom verschuldigd. In totaal kan het bestuursorgaan dus een bedrag van EUR 1.352,00 aan dwangsom verbeuren.

Na ommekomst van de termijn van twee weken kan ook een beroep op de rechter worden gedaan. Dit beroep kan digitaal op Rechtspraak.nl worden ingediend. Het instellen van beroep bij de rechtbank schort de dwangsom niet op, zo volgt uit artikel 4:17, vijfde lid, van de Algemene wet bestuursrecht. Dit betekent dat een dwangsom verschuldigd blijft voor elke dag dat een beslissing verder uitblijft en op de wijze zoals ik hiervoor heb aangegeven.

Als er beroep bij de rechtbank wordt ingediend, zal dat beroep versneld worden behandeld. Meestal doet de rechtbank uitspraak zonder zitting, behoudens bijzondere omstandigheden. De rechtbank beoordeelt of het bestuursorgaan daadwerkelijk te laat is met het nemen van een besluit en of het bestuursorgaan op geldige wijze in gebreke is gesteld en vervolgens alsnog nagelaten heeft een beslissing te nemen. Als dat zo is, stelt de rechtbank dit vast en verklaart zij het beroep gegrond. Zij zal het bestuursorgaan dan opdragen om alsnog binnen twee weken een besluit te nemen, voor zover een beslissing op het moment van het doen van uitspraak door de rechtbank nog niet genomen is. De rechtbank zal in dat geval ook een dwangsom verbinden aan het niet naleven van de uitspraak van de rechtbank. Doorgaans zijn dit hogere dwangsommen dan de dwangsommen die het bestuursorgaan reeds verschuldigd is op grond van de wet, veelal EUR 100,00 of meer per dag.

Wij kunnen u helpen!

Hiervoor heb ik beknopt en in algemene zin uitgelegd wat u zou kunnen doen in het geval een bestuursorgaan niet tijdig een beslissing neemt op een door u ingediende aanvraag of een door u ingediend bezwaarschrift. Het is niet doenlijk om in deze blog stil te staan bij elke uitzondering of bijzondere omstandigheden. Wel is deze blog bedoeld om u op weg te helpen en u inzicht te geven wat u zou kunnen doen als u te maken heeft met een traag handelend bestuursorgaan.

Twijfelt u of u actie tegen het bestuursorgaan kunt ondernemen, of wilt u liever een professional naar de zaak laten kijken? Neem gerust contact op met ons kantoor. Ons kantoor kan u in elk stadium van het proces bijstaan en van advies voorzien.

 

Geschreven door:
mr. Cliff Raafs
Advocaat